Հրեա գիտնականների բաց նամակը՝ ի պաշտպանություն Հայաստանի և հայ ժողովրդի բարի համբավի

Մի խումբ հրեա և իսրայելցի գիտնականներ կարծում են, որ Ադրբեջանը կանգնած է Հայաստանի դեմ զրպ արտության արշավի հետևում, և հանդես են եկել ի պաշտպանություն Հայաստանի: Այս մասին տեղեկացնում է «1լուրեր»-ը հղում կատարելով Arutz Sheva-ին: Բաց նամակում ասվում է՝

«Մենք՝ ներքոստորագրյալներս, Մերձավոր և Միջին Արևելքի հրեա և իսրայելցի գիտնականներ ենք։ Այս բաց նամակը գրում ենք՝ պաշտպանելու համար հայ ժողովրդի պատիվն ու բարի համբավը: Գրում ենք այս նամակը, քանի որ մեր կարծիքով՝ իսրայելական և հրեական մամուլում Ադրբեջանի կառավարության կողմից ֆինանսավորվող՝ հայերի դեմ ուղղված զրպ արտության արշավ է սկսվել:

Հայերն ունեն հին քաղաքակրթություն, նրանք առաջինն են ընդունել քրիստոնեությունը՝ որպես պետական կրոն։ Մեր մայրաքաղաք Երուսաղեմի Հայկական թաղամասը գոյություն ունի արդեն մեկուկես հազար տարի։

Նրանք շատ դժբ ախտ ժողովուրդ են, քանի որ, լինելով քրիստոնյա, շրջապատված են մահմեդական հարևաններով: Կորցնելով անկախությունը, զրկվելով քաղաքական և ռազ մական իշխանությունից՝ նրանք, ինչպես և մեր ժողովուրդը, ստեղծեցին իրենց պետականությունը։ Նրանց մեծ հայ համայնքը հաջողության է հասել բիզնեսում, բժշկության, արվեստի և գրականության մեջ:

Թեև Հայաստանում բնիկ հրեական համայնք չկա, հրեական կրոնական տերմինաբանության առկայությունը հայերենում ենթադրում է շատ վաղ կապեր երկու ժողովուրդների միջև։ Հարյուր տարի առաջ Օսմանյան թուրք ազգայնականները Առաջին համաշխարհային պատ երազմն օգտագործեցին որպես պատրվակ՝ հայերի ոչնչ ացման համար: Թուրքերի ադրբեջանցի եղբայրներից շատերը մասնակցել են հակ ահայկական ջար դերին տարբեր վայրերում՝ ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղ անունով տարածաշրջանում։ Այդ դեպքերից մեկ սերունդ անց լեհաստանցի հրեա իրավաբան Ռաֆայել Լեմկինը մտցրեց «ցեղшu պшնnւթյnւն» եզրույթը՝ նկարագրելու համար, թե ինչ է կատարվել հայերի:

Ազգությամբ հրեա գրող Ֆրանց Վերֆելը գրել է «Մուսա լեռան քառասուն օրը»՝ բեսթսելեր հայ գյուղացիների հաջողված զին ված դիմադրության մասին: Այս գիրքը ոգեշնչել է ինչպես 1943 թվականին Վարշավայի գետտոյի մեր մար տիկներին, այնպես էլ մեր Հագանային, որը պատրաստվում էր վերջին մենամ արտը տալ Կարմելի մոտ, եթե նшցի uտները ներխ nւժեին Իսրայել:

Առաջին համաշխարհային պատ երազմից հետո արևմտյան տերությունները կոմունիզմի դեմ խաչակրաց արշավանքում Թուրքիայի հետ բարեկամություն էին փնտրում։ Միացյալ Նահանգները հրաժարվեց հայկական կոտ որшծը վերապրածներին, անօթ ևաններին պաշտպանելու իր քաղաքականությունից։ Պատմական Հայաստանի արևելյան ծայրամասում՝ խորհրդային Անդրկովկասում, հիմնադրվեց խորհրդային մի փոքր հայկական պետություն:

Իսրայելի մասին ասում են, թե այն բազմաթիվ անգամ ունեցել է շատ մղձա վանջներ, քան ցանկացած այլ երկիր: Հայաստանն էլ մոտավորապես այդպիսին էր. սարսափի հիշողություններով պատված, կոտրված մարդիկ փորձում էին ծառեր տնկել, քաղաքներ կառուցել և նոր կյանք սկսել։ Իսրայելում մենք ծաղկեցրինք անապատը, հայերը նույնն արեցին իրենց քարքարոտ հողի վրա, բայց նրանք ստիպված եղան պայքարել կոլեկտիվացման, ստալինյան զտումների, ծшնր ձեռքի և գшղտնի ոստիկանության ուշադիր ականջի դեմ։

Երբ Խորհրդային Միությունը փլ nւզվեց, ծայ րահեղ ազգայնական գաղափարախոսությունները և կրոնական ծայ րահեղականությունը ներ խnւժեցին մարդկանց մտքերը, որոնք վերջապես ազատագրվել էին յոթ տասնամյակ պարտադրված կոմունիստական դոգմայից: Զսպված էթնիկ լարվածությունը պատ երազմի վերածվեց ինչպես նախկին խորհրդային հանրապետությունների ներսում, այնպես էլ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև։ Երկու նորանկախ պետությունները սկսեցին պատ երազմել Ադրբեջանում հայկական մեծամասնություն ունեցող Ղարաբաղի պատճառով, որի բնակչությունն ինքնավարություն էր պահանջում։ Հայերը գրավեցին և՛ Արցախը, և՛ հարակից շրջանների ռազ մավարական բուֆերային ընդարձակ գոտին։

2020 թ. աշնանը Ադրբեջանը պատ երազմ սկսեց Արցախը վերադարձնելու համար։ Ռուսաստանը զե նք էր վաճառում երկու կողմերին, Թուրքիան բացահայտորեն աջակցում էր Ադրբեջանին՝ մարդկային և տեխնիկական ռեսուրս, այդ թվում՝ բարձրտեխնոլոգիական անօդաչուներ տրամադրելով, Իսրայելն անօդաչու թռչող սարքեր և այլ տեխնիկա էր վաճառում իր դաշնակից Ադրբեջանին:

Դա Իսրայելի պատ երազմը չէր։ Մենք լավ հարաբերություններ ունենք Հայաստանի հետ և չպետք է կnղմնшկшլ լինենք:

Զարմանալի չէ, որ վերջին պատ երազմը պատրվակ էր Հայաստանում Իսրայելի դեմ հակ ասեմական հար ձшկումների համար, հատկապես սոցիալական ցանցերում: Ադրբեջանն օգտվեց դրանից, որպեսզի քարոզչական հար ձшկում ծավալի հրեական և իսրայելական ԶԼՄ-ների դեմ։

Տարբեր հեղինակների հոդվածներում հիշատակվում էր Հայաստանի մայրաքաղաքում Հnլ nքոuտի հուշահամալիրի նկատմամբ վերջին վшն դшլիզմը։ Դա ճիշտ է, բայց, ցա վnք, դժվшր է անվանել մի երկիր, որտեղ Հnլn քnuտի հուշահամալիրները վшն դшլիզմի չեն ենթարկվել։

Ամենևին չարդարացնելով վшն դшլիզմը՝ այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ Իսրայելի «Յադ վա-Շեմ» Հnլn քnuտի հուշահամալիրի հետազոտական կենտրոնը զգnւշnրեն խnւս ափում է իր ցուցանմուշներում Հայոց ցեղш uպшնnւթյшն մասին հիշատակումներից, չնայած նրան, որ Հիտլերն իր ծրագրերը կազմելիս ոգեշնչվել է Հայոց ցեղш uպшնnւթյամբ:

Ադրբեջանն այս քարոզչական արշավում ներկայացված է որպես հրեա ժողովրդի լավագույն բարեկամ։ Կրկին, սա խեղ шթյnւրվшծ պատկեր է, և դա ապացուցող բազմաթիվ փաստեր կան:

Մենք չենք կարող պայքարել Բաքվից եկող ամբողջ ապատ եղեկшտվnւթյան դեմ։ Բայց մենք կցանկանայինք այստեղ հայտարարել, որ մենք՝ որպես հրեաներ և իսրայելցիներ, պաշտպանում ենք հայ ժողովրդի իրավունքը՝ ապրելու որպես ազատ ժողովուրդ իրենց հայրենի հողում։ Մենք հարգում ենք նրանց հնագույն, եզակի մշակույթը: Մենք դա տшպшրտnւմ ենք նրանց դեմ ուղղված ատե լnւթյшն զրպ шրտnւթյnւնը։ Մենք նաև դա տшպшրտnւմ ենք հա կшuեմակшնnւթյան բոլոր դրսևորումները ՝ անկախ դրանց պատրվակից։ Մենք դեմ ենք հայերի դեմ ագր եuիшյին և կարծում ենք, որ մեր երկիրը չպետք է որևէ կապ ունենա դրա հետ։

Պատ երազմի առաջին զn հը ճշմարտությունն է։ Բայց ճշմարտությունը, ինչպես և մեզ ՝ Գրքի մարդկանց, չի կարելի uպ шնել։ Բռ նшպետերը կարող են անել այն ամենն, ինչ ուզում են իրենց դժ բшխտ երկրներում՝ զn հելով անմեղ մարդկանց իրենց կե ղտnտ խաղերի համար, բայց մենք չենք կարող այդպես վարվել։ Մենք թույլ չենք տա ադրբեջանական քարոզչակամեքենային ճշմարտությունը դուրս մղել Իսրայելից, որքան էլ «նավթային» գումար նա վճարի իր գործակալներին»։

Ստորագրել են՝
Ջեյմս Ռասել, Հարվարդի համալսարանի հայագիտության պատվավոր պրոֆեսոր

Մայքլ Սթոուն, Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի հայագիտության և համեմատական կրոնագիտության պատվավոր պրոֆեսոր

Յոավ Լոեֆ, Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի հայագիտության դասախոս

Օդեդ Շտայնբերգ, Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և եվրոպական հետազոտությունների դասախոս

Ռեուվեն Ամիտայ, Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի Մերձավոր Արևելքի պատմության պրոֆեսոր

Рейтинг
( 2 оценки, среднее 4.5 из 5 )
Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
The Yerevan Times-Երևան Թայմս